Brain Detox มีจริงไหม? วิทยาศาสตร์เผยวิธี 'ล้างสมอง' ให้ไกลโรค

ช่วงเทศกาลผ่านพ้นไป หลายคนเริ่มมองหาโปรแกรม Detox ร่างกายเพื่อชดเชยปาร์ตี้หนักหน่วง แต่เคยสงสัยไหมว่า "สมอง" ของเราต้องการการทำความสะอาดบ้างหรือเปล่า? คำตอบคือ "ใช่" และธรรมชาติได้ติดตั้งระบบที่เรียกว่า Glymphatic System มาให้เราแล้ว หน้าที่ของมันเปรียบเสมือน "เครื่องล้างจาน" ที่คอยชะล้างขยะโปรตีนและของเสียจากการเผาผลาญ (Metabolism) ออกไปจากเซลล์ประสาท ซึ่งถ้าปล่อยให้หมักหมมนานวันเข้า ก็อาจกลายเป็นต้นตอของโรคร้ายอย่าง Alzheimer’s และ Parkinson’s ได้

ที่น่าสนใจคือเราสามารถ "เร่ง" ประสิทธิภาพของระบบนี้ได้ โดยกุญแจสำคัญดอกแรกคือ "การนอนหลับ" งานวิจัยชี้ว่าระบบ Glymphatic จะทำงานได้ดีที่สุดตอนที่เราหลับ (ในหนูทดลอง ประสิทธิภาพการไหลเวียนของน้ำไขสันหลัง หรือ CSF พุ่งขึ้นถึง 60%) และยังมี Insight จาก Yale School of Medicine ที่ระบุว่า "ท่านอนตะแคง" อาจช่วยให้กระบวนการชะล้างนี้ลื่นไหลได้ดีกว่าท่านอนหงายหรือนอนคว่ำเสียอีก ใครที่นอนผิดท่าอยู่ อาจต้องลองปรับองศากันใหม่ดูครับ

ไม่ใช่แค่นอนเฉยๆ แล้วจะจบ เพราะ Lifestyle ระหว่างวันก็มีผลอย่างมาก การศึกษาในมนุษย์พบว่าการออกกำลังกายต่อเนื่อง (เช่น ปั่นจักรยาน 12 สัปดาห์) ช่วยเพิ่มการระบายของเสียในสมองได้อย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ยังมีเทคนิค Yogic Breathing หรือการหายใจด้วยกระบังลม ที่ช่วยเพิ่มความเร็วการไหลเวียนของ CSF เปรียบเสมือนการกดปุ่ม "Rinse Cycle" ให้สมองสะอาดเอี่ยมอ่อง รวมถึงงานวิจัยใหม่ๆ ที่เริ่มมองเห็นความเป็นไปได้ของการนวดกระตุ้นต่อมน้ำเหลืองบริเวณใบหน้าและลำคอเพื่อช่วยระบายของเสีย

แม้ผู้เชี่ยวชาญจะยังมองว่าศาสตร์นี้ยังอยู่ในช่วงตั้งไข่ (Infancy) และต้องการงานวิจัยในมนุษย์กลุ่มใหญ่มายืนยันเพิ่ม แต่หลักฐานที่มีก็มากพอให้เราหันมาใส่ใจเรื่อง Basic อย่างการนอนให้พอและขยับร่างกายให้บ่อยขึ้น เพราะนอกจากจะช่วยให้สมองโล่งพร้อมลุยงานปีหน้าแล้ว เผลอๆ อาจเป็นประกันสุขภาพชั้นดีที่ช่วยประหยัดค่าหมอตอนแก่ได้มหาศาลเลยทีเดียว