อดนอนแล้วเบลอ? งานวิจัยชี้ สมองแอบ 'ซักล้าง' ตอนตื่น ทำสมาธิหลุด

เคยสงสัยไหมว่าทำไมเวลาอดนอน เราถึงรู้สึกสมองเบลอ สมาธิหลุดง่าย? งานวิจัยล่าสุดจากทีมของ Laura Lewis ที่ Massachusetts Institute of Technology (MIT) อาจมีคำตอบที่น่าสนใจ เพราะดูเหมือนว่าสมองของเรากำลังพยายามจะ 'ซักล้าง' ตัวเองในเวลาที่เราตื่นอยู่นั่นเอง

โดยปกติแล้ว ในขณะที่เราหลับ สมองจะเข้าสู่กระบวนการที่เรียกว่า 'Rinse Cycle' หรือการชำระล้างตัวเอง โดยจะมีการปั๊ม Cerebrospinal Fluid (CSF หรือ น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง) เข้ามาหมุนเวียนเพื่อกำจัดของเสียที่สะสมมาทั้งวัน ซึ่งหากไม่กำจัดออกไปก็อาจสร้างความเสียหายต่อเซลล์สมองได้

ทีมวิจัยจึงเกิดคำถามว่า อาการสมาธิหลุดที่เกิดบ่อยๆ หลังอดนอน อาจเป็นผลมาจากการที่สมองพยายามจะทำความสะอาดตัวเองในตอนกลางวันหรือไม่ เพื่อหาคำตอบ พวกเขาได้ทดลองกับอาสาสมัคร 26 คน โดยให้ทุกคนนอนหลับเต็มอิ่มในคืนแรก และอีกสองสัปดาห์ต่อมาก็ให้อดนอนทั้งคืนในห้องแล็บ

ในเช้าวันรุ่งขึ้นของทั้งสองกรณี อาสาสมัครจะถูกสแกนสมองด้วยเครื่อง MRI พร้อมกับทำแบบทดสอบวัดสมาธิ ผลปรากฏว่า เมื่ออดนอน อาสาสมัครจะทำงานผิดพลาดบ่อยกว่าอย่างเห็นได้ชัด แต่ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ผลสแกนสมองเผยให้เห็นว่า ประมาณ 2 วินาทีก่อนที่พวกเขาจะสมาธิหลุด จะมีของเหลว CSF ไหลออกจากฐานสมอง และหลังจากที่สมาธิกลับมาประมาณ 1 วินาที ของเหลว CSF ก็จะไหลกลับเข้าไปในสมองอีกครั้ง

Lewis เปรียบเทียบกระบวนการนี้ว่าเหมือน 'เครื่องซักผ้า' ที่ต้องเอาน้ำเข้า ปั่น แล้วค่อยระบายออก ซึ่งจังหวะ 'ปั่น' นี่แหละที่เกิดขึ้นพร้อมกับอาการเหม่อลอยของเรา บทสรุปก็คือ หากสมองไม่ได้ทำความสะอาดตัวเองตอนกลางคืนเพราะเราอดนอน มันก็จะแอบ 'ลักลอบ' มาทำตอนกลางวันแทน แต่ต้องแลกมาด้วยสมาธิที่หายไปชั่วขณะ

แม้จะยังไม่ชัดเจนว่าทำไมกระบวนการนี้ถึงทำให้เราเสียสมาธิ แต่การค้นพบนี้อาจนำไปสู่การหาวิธีลดผลกระทบทางสมองจากการอดนอนในอนาคตได้ ส่วนใครที่เหม่อบ่อยๆ ทั้งที่นอนเต็มอิ่ม... อันนี้อาจจะต้องโทษเรื่องอื่นแทนแล้วล่ะ