เจาะเลือดคาดการณ์ 'อัลไซเมอร์' ล่วงหน้าเป็นสิบปี ก่อนอาการออกด้วย pTau217

ปกติแล้วกว่าเราจะรู้ตัวว่าความทรงจำเริ่มเลือนรางเพราะโรค Alzheimer's ก็มักจะสายเกินไป หรือถ้าอยากรู้ล่วงหน้าก็ต้องพึ่งพาการสแกนสมองที่ยุ่งยาก แต่ล่าสุดวงการแพทย์อาจมีทางลัดที่ง่ายกว่านั้น เมื่อทีมนักวิจัยจาก Mass General Brigham ในสหรัฐอเมริกา ค้นพบว่าการเจาะเลือดตรวจหา Biomarker (ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ) ที่ชื่อว่า pTau217 สามารถเป็นสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าถึงการสะสมตัวของโปรตีนอันตรายในสมองได้เป็นสิบปี ก่อนที่อาการของโรคจะปรากฏ

ที่ผ่านมา วงการแพทย์มักใช้ PET scan ในการตรวจหาร่องรอยการจับตัวเป็นก้อนของโปรตีน Amyloid-beta และ Tau ซึ่งสามารถบอกล่วงหน้าได้ราว 10-20 ปี แต่ Hyun-Sik Yang นักประสาทวิทยาผู้นำทีมวิจัยระบุว่า ระดับ pTau217 ในเลือดนั้นสามารถตรวจพบความผิดปกติได้เร็วกว่านั้นมาก ในบางกรณีตัวเลขในเลือดพุ่งสูงขึ้นก่อนที่เครื่องสแกนสมองจะมองเห็นความผิดปกติเสียอีก ถือเป็นการปาดหน้าเทคโนโลยีเดิมแบบไม่เห็นฝุ่น

งานวิจัยชิ้นนี้ถูกตีพิมพ์ในวารสาร Nature Communications โดยทีมนักวิจัยได้ติดตามอาสาสมัครที่มีสุขภาพสมองแข็งแรงจำนวน 317 คน อายุระหว่าง 50-90 ปี เป็นเวลาเฉลี่ย 8 ปี ผลลัพธ์ชี้ชัดว่า ผู้ที่มีระดับ pTau217 สูง มีแนวโน้มที่จะเกิดพยาธิสภาพของโรค Alzheimer's และการรู้คิดถดถอยในอนาคต ในทางกลับกัน ผู้ที่มีระดับโปรตีนตัวนี้ต่ำ ก็มีโอกาสสูงมากที่จะรอดพ้นจากการสะสมของโปรตีนพิษไปได้อีกหลายปี

การค้นพบนี้สอดคล้องกับความพยายามของนักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกที่กำลังเร่งหาทางรับมือกับโรคนี้จากหลากหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นการทำความเข้าใจความเสี่ยงผ่าน พันธุกรรมและไลฟ์สไตล์ หรือแม้แต่การทดลองในระดับเซลล์ เช่น การศึกษา โปรตีน Sox9 ที่ช่วยกระตุ้นการทำความสะอาดคราบพลัคในสมองหนูทดลอง การมีเครื่องมือคัดกรองเบื้องต้นที่ทำได้ง่ายเพียงแค่เจาะเลือด จึงถือเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญ

อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีนี้ยังต้องใช้เวลาอีกระยะกว่าจะถูกนำมาใช้จริงในคลินิก ทีมวิจัยยังต้องการข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่หลากหลายขึ้นเพื่อปรับปรุงอัลกอริทึมให้แม่นยำ นอกจากนี้ การพบโปรตีนสะสมในสมองก็ไม่ได้แปลว่าจะต้องจบลงด้วย Dementia (ภาวะสมองเสื่อม) เสมอไป ปัจจุบันการวินิจฉัยโรคยังต้องอาศัยแบบทดสอบอีกสารพัด แต่ถ้าเทคนิคนี้พัฒนาจนสมบูรณ์เมื่อไหร่ การรู้ล่วงหน้าเป็นสิบปีอาจช่วยให้เราเตรียมตัวรับมือกับชะตากรรมของสมองตัวเองได้ดีกว่าที่เคยเป็นมา