เพลย์ลิสต์ทำพิษ? งานวิจัยเผย 'เพลง' ส่งผลต่อฝีมือการขับขี่มากกว่าที่คุณคิด

สำหรับหลายคน การสตาร์ทรถโดยไม่มีเสียงเพลงคลอไปด้วยก็เหมือนการลืมคาดเข็มขัดนิรภัย มันกลายเป็นส่วนหนึ่งของ Routine ไปแล้ว โดยสถิติระบุว่ากว่า 80% ของคนขับรถมักเปิดเพลงฟังเสมอเพื่อแก้ง่วงหรือแก้เครียดจากรถติด แต่เดี๋ยวก่อน... วิทยาศาสตร์กำลังบอกเราว่าเสียงดนตรีเหล่านั้นอาจเป็นดาบสองคมที่ส่งผลต่อความปลอดภัยบนท้องถนนมากกว่าที่เราคิด

จากการวิเคราะห์ข้อมูลงานวิจัยจำนวนมาก (Meta-analyses) ที่ทดสอบผ่านเครื่องจำลองการขับขี่ (Driving Simulator) พบความจริงที่น่าสนใจว่า ดนตรีส่งผลให้คนขับมีแนวโน้มเกิดอุบัติเหตุจำลองมากขึ้น ควบคุมความเร็วได้แย่ลง และมีการเว้นระยะห่างจากคันหน้าที่ไม่สม่ำเสมอ สาเหตุหลักคือดนตรีไปเพิ่ม "Cognitive Load" หรือภาระทางสมอง ทำให้สมองเรา "ยุ่ง" เกินไปจนแบ่งสมาธิไปที่การขับขี่ได้ไม่เต็มร้อย แม้เพลงจะช่วยกระตุ้นให้ตื่นตัวได้จริง แต่มันก็ได้ผลแค่ช่วงสั้นๆ ประมาณ 15-25 นาทีเท่านั้น หลังจากนั้นความตื่นตัวจะลดลงแต่ภาระสมองยังคงอยู่

เรื่องของ "ความดัง" และ "จังหวะ" ก็มีผลทางจิตวิทยาอย่างมาก เพลงที่เปิดเสียงดังหรือมีจังหวะเร็ว (High Tempo) มักจะกระตุ้น (Nudge) ให้เราเหยียบคันเร่งหนักขึ้นโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะเพลงแนว Aggressive อย่างเมทัลหรือเพลงป๊อปจังหวะเร็วๆ อาจนำไปสู่พฤติกรรมการขับขี่ที่เสี่ยงขึ้น แต่จุดที่น่าสนใจคือ "ความคุ้นเคย" หากเป็นเพลงที่เราเลือกเอง (Self-selected) และคุ้นหูอยู่แล้ว จะรบกวนสมาธิน้อยกว่าเพลงที่ถูกยัดเยียดให้ฟัง เพราะเราใช้มันเพื่อปรับอารมณ์ (Mood Regulation) ซึ่งช่วยให้ขับรถได้นิ่งขึ้น

กลุ่มที่น่าเป็นห่วงที่สุดคือ "มือใหม่หัดขับ" (Novice Drivers) เพราะงานวิจัยชี้ชัดว่าประสบการณ์คือกันชน (Buffer) ชั้นดี คนขับที่ชำนาญแล้วสามารถแยกประสาทสัมผัสได้ดีกว่า ในขณะที่มือใหม่เมื่อเจอเพลงจังหวะสนุกๆ เข้าไป จะมีโอกาสสูงมากที่จะขับเร็วเกินกำหนดและมองข้ามป้ายเตือนหรืออันตรายข้างทาง เนื่องจากสมองประมวลผลไม่ทัน

ดังนั้น คำแนะนำที่ดีที่สุดคือ เลือกเพลย์ลิสต์ที่คุ้นเคย จังหวะปานกลาง และเปิดในระดับเสียงที่พอดี จะช่วยให้ตื่นตัวโดยไม่รบกวนสมาธิ แต่ถ้าคุณเพิ่งได้ใบขับขี่มาหมาดๆ หรือต้องขับในเส้นทางที่โหดหิน การหรี่เสียงลงหรือปิดเพลงไปเลยอาจเป็นทางเลือกที่ฉลาดกว่า... เก็บเพลงมันส์ๆ ไว้ฟังตอนถึงที่หมายปลอดภัย น่าจะฟินกว่าเยอะ