ปิดตำนาน ISS! ส่อง 4 สถานีอวกาศใหม่จากมหาอำนาจ ใครจะครองวงโคจร?

สถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) ที่อยู่คู่มนุษยชาติมานานกว่า 26 ปี กำลังนับถอยหลังสู่การเกษียณอายุ ภายในปี 2030 เหล่านักบินอวกาศจะต้องเก็บกระเป๋ากลับบ้านเป็นครั้งสุดท้าย ก่อนที่ NASA จะส่ง ISS ลงไปหลับใหลตลอดกาลที่สุสานอวกาศ Point Nemo สาเหตุหลักก็หนีไม่พ้นสภาพร่างกายที่ร่วงโรย ทั้งรอยรั่วที่แก้ไม่หาย ค่าซ่อมบำรุงที่พุ่งปรี๊ดถึงปีละ US$1 billion (≈ 3.14 หมื่นล้านบาท) แถมยังมีแบคทีเรียและเชื้อราสะสมจนเสี่ยงต่อสุขภาพนักบินอวกาศ งานนี้มหาอำนาจด้านอวกาศจึงต้องเร่งเข็นโปรเจกต์ใหม่ออกมาแทนที่

NASA และพันธมิตร: ลุยสร้าง Lunar Gateway
แทนที่จะวนเวียนอยู่ใกล้โลก NASA จับมือกับ ESA, JAXA และ CSA เตรียมขยับวงโคจรไปอยู่รอบดวงจันทร์กับโปรเจกต์ Lunar Gateway ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจ Artemis โดยคาดว่าจะเริ่มปล่อยโมดูลแรกได้เร็วที่สุดในปี 2027 แม้ก่อนหน้านี้จะเจอโรคเลื่อนและเกือบโดนหางเลขจาก คำสั่งบริหารของ Donald Trump ที่เสนอให้หั่นงบทิ้ง แต่สุดท้ายก็รอดมาได้ด้วยงบประมาณ US$2.6 billion (≈ 8.16 หมื่นล้านบาท) แถม Jared Isaacman หัวหน้า NASA คนใหม่ยังมีไอเดียอยากเอาโมดูลบางส่วนไปดัดแปลงเป็นยานลากจูงพลังงานนิวเคลียร์อีกด้วย

China: ขยายร่าง Tiangong เตรียมรับแขกต่างชาติ
ฝั่งพี่จีนก็ไม่น้อยหน้า สถานีอวกาศ Tiangong ที่มีคนประจำการอยู่แล้วตั้งแต่ปี 2022 กำลังจะมีแผนอัปเกรดครั้งใหญ่ โดยเตรียมส่งโมดูลใหม่ขึ้นไปประกบเพิ่มอีก 3 ชิ้น ซึ่งจะทำให้ขนาดใหญ่ขึ้นเป็นสองเท่าและรองรับนักบินอวกาศได้มากขึ้น พร้อมประกาศยืดอายุการใช้งานไปจนถึงปี 2037 แถมยังเปิดกว้างต้อนรับนักบินอวกาศจากชาติอื่นให้มาร่วมแจมได้ ถือเป็นการปูทางสู่การสร้างฐานทัพบนดวงจันทร์ (ILRS) ร่วมกับรัสเซียในอนาคต

Roscosmos: ROS สถานีใหม่ (แต่ใช้ของเก่า)
หลังจากตัดพ้อเรื่องสภาพอันย่ำแย่ของ ISS มานาน รัสเซียเคยประกาศกร้าวว่าจะแยกตัวไปสร้างสถานีอวกาศของตัวเองในชื่อ Russian Orbital Station (ROS) แต่ด้วยพิษเศรษฐกิจและมาตรการคว่ำบาตรจากสงคราม ทำให้งบประมาณหดหาย แผนล่าสุดเลยกลายเป็นการ "แยกโมดูลเก่า" ของรัสเซียที่อยู่บน ISS ออกมาประกอบร่างใหม่หลังปี 2030 งานนี้ทำเอาหลายคนแอบเสียวแทน เพราะโมดูลพวกนี้ก็อายุอานามไม่ใช่น้อย แถมยังมีประวัติเรื่องรอยรั่วและเชื้อราที่แก้ไม่ตกอีกต่างหาก

ISRO: น้องใหม่มาแรงกับโปรเจกต์ BAS
อินเดียเป็นอีกหนึ่งชาติที่น่าจับตามอง โดยตั้งเป้าส่งสถานีอวกาศ Bharatiya Antariksh Station (BAS) ขึ้นสู่วงโคจรภายในปี 2035 โมดูลแรก (BAS-1) มีคิวเตรียมปล่อยในปี 2028 ซึ่งสถานีนี้จะรองรับลูกเรือได้ 3-4 คน และเปิดกว้างให้หน่วยงานอวกาศทั่วโลกเข้ามาใช้งานได้ ถือเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญของอินเดียก่อนจะก้าวไปสู่เป้าหมายใหญ่ในการส่งคนไปเหยียบดวงจันทร์ในปี 2040

สมรภูมิอวกาศในทศวรรษหน้าคงจะคึกคักและเบียดเสียดกันน่าดู เพราะนอกจากหน่วยงานของรัฐแล้ว บริษัทยักษ์ใหญ่ฝั่งเอกชนก็เตรียมส่งสถานีอวกาศเชิงพาณิชย์ขึ้นไปแย่งชิงน่านฟ้าเช่นกัน วงโคจรโลกที่เคยกว้างใหญ่ อาจจะเริ่มรู้สึกแคบลงก็คราวนี้แหละ!