อินเดียเริ่มขยับ เล็งใช้โมเดลออสเตรเลีย แบนโซเชียลเด็กต่ำกว่า 16 ปี

ดูเหมือนว่ากระแสการจำกัดสิทธิเด็กบนโลกออนไลน์จะไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่ออสเตรเลียซะแล้ว เพราะล่าสุด อินเดียกำลังจะกลายเป็นสนามทดสอบขนาดใหญ่รายต่อไป เมื่อหลายรัฐในประเทศเริ่มพิจารณามาตรการ "แบน" การเข้าถึงโซเชียลมีเดียของเด็ก โดยอ้างอิงโมเดลความเข้มข้นจากออสเตรเลียที่เพิ่งผ่านกฎหมายไปหมาด ๆ ท่ามกลางกระแสการจัดระเบียบโลกออนไลน์ที่กำลังร้อนแรงไปทั่วโลก

ความเคลื่อนไหวนี้เริ่มต้นในระดับรัฐ โดยรัฐ Goa ทางตะวันตกของอินเดีย เป็นรายล่าสุดที่ออกมาประกาศว่าจะศึกษาเรื่องการห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้งานแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย โดย Rohan Khaunte รัฐมนตรีด้าน IT ของรัฐ Goa ระบุชัดเจนว่าเจ้าหน้าที่กำลังกางตำรากฎหมายของออสเตรเลียมาดู และถ้าเป็นไปได้ก็จะนำมาปรับใช้ในทิศทางเดียวกัน นอกจากนี้ รัฐ Andhra Pradesh ทางตอนใต้ ก็เอาด้วยเช่นกัน โดย Nara Lokesh รัฐมนตรีด้าน IT และการศึกษาของรัฐ ได้เสนอแนวคิดนี้ระหว่างการประชุม World Economic Forum ที่สวิตเซอร์แลนด์ พร้อมตั้งคณะทำงานเพื่อดูความเป็นไปได้ทั้งในแง่กฎหมายและการปฏิบัติจริง

เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ฝ่ายบริหารที่ตื่นตัว แต่ฝั่งตุลาการอย่างศาลสูง Madras High Court ก็ได้ออกมาสะกิดรัฐบาลกลางเมื่อเดือนธันวาคมที่ผ่านมา ให้ลองพิจารณาข้อจำกัดแบบเดียวกับออสเตรเลีย เพื่อความปลอดภัยของเยาวชน ซึ่งแน่นอนว่าถ้าอินเดียเอาจริงขึ้นมา งานนี้สะเทือนถึงบิ๊กเทคฯ ทั่วโลกแน่นอน เพราะอินเดียคือตลาด Growth Market ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งด้วยฐานผู้ใช้อินเทอร์เน็ตกว่า 1 พันล้านคน ซึ่งเป็นขุมทรัพย์ของทั้ง Meta, Google และ X

ทางด้าน Meta ก็ไม่อยู่เฉย โฆษกของบริษัทออกมาให้ความเห็นว่า แม้จะเห็นด้วยเรื่องความปลอดภัยของเยาวชน แต่คนที่มีสิทธิ์ตัดสินใจว่าลูกควรเล่นแอปไหนควรเป็น "พ่อแม่" ไม่ใช่รัฐบาล พร้อมเตือนว่าการแบนอาจส่งผลร้ายมากกว่าดี เพราะจะเป็นการผลักเด็ก ๆ ให้หนีไปใช้เว็บไซต์เถื่อนที่ไม่มีมาตรการความปลอดภัย หรือไม่มีระบบคัดกรองแบบที่ Instagram มีในฟีเจอร์ Teen Accounts

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติอาจไม่ง่ายอย่างที่คิด Kazim Rizvi จาก The Dialogue (Think tank ในนิวเดลี) ให้ความเห็นว่า กฎหมายอินเทอร์เน็ตในอินเดียนั้นอยู่ภายใต้อำนาจของรัฐบาลกลาง (Federal Law) รัฐย่อย ๆ ไม่สามารถไปแก้กฎหมายใหญ่อย่าง Information Technology Act หรือ Digital Personal Data Protection Act ได้เองตามอำเภอใจ ซึ่งหมายความว่ารัฐเหล่านี้ต้องไปล็อบบี้รัฐบาลกลางให้เอาด้วย ถึงจะมีความเป็นไปได้

ที่น่าสนใจคือ อินเดียเองก็มีกฎหมาย Digital Personal Data Protection Act ที่ผ่านไปเมื่อปี 2023 ซึ่งกำหนดให้ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ปกครองก่อนเก็บข้อมูลเด็กต่ำกว่า 18 ปี และห้ามยิงโฆษณาเจาะจงกลุ่มเด็ก แต่กฎหมายนี้กำลังทยอยบังคับใช้จนถึงปี 2027 งานนี้ต้องรอดูกันยาว ๆ ว่าระหว่างกฎหมายกับความไวของเด็กยุคดิจิทัล ใครจะเร็วกว่ากัน แต่ที่แน่ ๆ การจะห้ามวัยรุ่นเล่นเน็ตนี่ ยากกว่าเข็นครกขึ้นภูเขาเยอะ